Giriş

3 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Aracı Kurumlar, Portföy Yönetim Şirketleri ve Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılar Tarafından Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Tebliğ (III-42.1)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (III-42.1.b) (“Değişiklik Tebliği”) ile uzaktan kimlik tespiti süreçlerinde kayda değer değişiklikler yapılmıştır. Düzenleme ile Türk vatandaşı olmayan gerçek kişiler ve ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler bakımından uzaktan müşteri ediniminin usul ve esasları belirlenmiştir.

Uzaktan Kimlik Tespitinin Kapsamı Genişletildi

Uzaktan kimlik tespiti yapılabilecek kişiler arasına gerçek kişi tacirler ile tüzel kişileri temsile yetkili gerçek kişiler açıkça dâhil edilmiştir. Ayrıca “gerçek faydalanıcı”, “MERSİS”, “Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi” ve “ticaret siciline kayıtlı tüzel kişi” kavramları tanımlanmıştır. Böylece uzaktan müşteri edinimi, bireysel müşterilerin yanı sıra gerçek kişi tacirler ve ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler bakımından da uygulanabilir hâle gelmiştir.

Yabancı Gerçek Kişiler İçin Pasaportla Uzaktan Kimlik Tespiti

Yabancı gerçek kişiler, ICAO 9303 standardına uygun ve yakın alan iletişimi özelliğine sahip pasaportlarıyla uzaktan müşteri olabilecektir. Pasaport yongasının NFC yoluyla doğrulanamaması hâlinde süreç tamamlanamayacaktır. Müşterinin adresi, yerleşim yeri belgesi, son üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su veya doğal gaz faturası, kamu kurumlarınca verilen belgeler ya da ilgili ülkenin kamuya açık veri tabanları üzerinden risk temelli yaklaşımla en geç üç ay içinde doğrulanacaktır. Adres teyidi tamamlanmadan para veya kripto varlık transferi ile sermaye piyasası aracı virmanı yapılamayacaktır. Kimlik tespiti sırasında müşterinin işlem yaptığı elektronik ortamdan elde edilen IP/port bilgisi, cihaz kimliği, coğrafi konum ve tarayıcı bilgileri gibi teknik veriler, pasaport bilgileriyle birlikte risk temelli yaklaşımla değerlendirilecektir. Şüpheli bir durum tespit edilmesi hâlinde süreç sonlandırılacaktır. Pasaportla uzaktan müşteri edinilen kişiler yüksek risk grubunda izlenecek; müşteri profiline veya iş ilişkisinin amacına uygun olmayan işlemlerin tespiti hâlinde gerekli tedbirler alınacaktır. Bu kişilerin hesaplarına yalnızca yurt dışındaki kendi banka hesaplarından, hesaplarından ise yalnızca yine kendi banka hesaplarına SWIFT üzerinden para transferi yapılabilecektir. SWIFT mesajındaki ayırt edici bilgiler ile uzaktan kimlik tespiti sırasında alınan müşteri bilgilerinin uyuştuğu, hesapta başka bir işlem gerçekleştirilmeden önce kontrol edilecektir. Bu müşterilere, portföy büyüklüklerine ve yatırım tutarlarına ilişkin bilgiler, takvim yılı esas alınarak her üç aylık dönemin son ayında Mali Suçları Araştırma Kuruluna (“MASAK”) bildirilecektir. Görüntülü görüşme, pasaportların güvenlik özellikleri ve sahtecilik yöntemleri konusunda özel eğitim almış personel tarafından yürütülecektir.

Tüzel Kişilerde Temsil Yetkisi ve Gerçek Faydalanıcı Kontrolü

Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerin uzaktan kimlik tespitinde, MASAK Genel Tebliği (Sıra No: 19) m. 4/B hükümleri uygulanacaktır. Temsilcinin kimliği tespit edilecek ve tüzel kişiyi temsil yetkisi MERSİS ve/veya Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki güncel bilgiler üzerinden doğrulanacaktır. Müşterek temsilciler kimlik tespitini aynı oturumda veya farklı zamanlarda tamamlayabilecektir. Kuruluş nezdinde hâlihazırda hesabı bulunan temsilci, tüzel kişi adına uzaktan kimlik tespiti başvurusunu internet şubesi veya mobil uygulama üzerinden başlatabilecektir. Gerekli görülmesi hâlinde imza sirkülerinin görüntüsü alınabilecek; sirkülerdeki imza örneği kimlik belgesindeki ve/veya MERSİS’teki imzayla karşılaştırılacaktır. Ayrıca imza sirkülerinin noter onayı ve doğruluğu, üzerindeki tarih ve yevmiye numarası kullanılarak teyit edilecektir. Tüzel kişiye ilişkin bilgiler de MERSİS, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ve Gelir İdaresi Başkanlığı verileriyle karşılaştırılacaktır. Kimlik tespiti sürecinde tüzel kişinin gerçek faydalanıcısının belirlenmesi için gerekli tedbirler alınacaktır. Gerçek faydalanıcının belirlenememesi, sunulan bilgiler arasında uyumsuzluk bulunması veya şüpheli bir durum tespit edilmesi hâlinde uzaktan kimlik tespiti süreci sonlandırılacaktır. Düzenleme, ilgili kuruluşların uzaktan müşteri edinimi, teknik doğrulama, işlem izleme ve MASAK bildirim süreçlerini yeni hükümler doğrultusunda gözden geçirmelerini gerekli kılmaktadır.